Godło

Drukuj

Hymn, godło i flaga – znaki Polski

Tożsamość narodową wyrażamy również znakami i symbolami. Polska – to miejsca, ludzie, wydarzenia – Kraków, Warszawa, Mazowsze, Śląsk, Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz, Jan III Sobieski, Józef Piłsudski, Grunwald, Powstanie Warszawskie, Wawel, Jasna Góra – wymieniać można długo. Są wśród symboli Polski takie, których waga jest podkreślona uregulowaniami ustawowymi i prawnymi. Wystarczy sięgnąć do obowiązującej ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej, opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2005 r. (Nr 235, poz. 2000 ze zm.). Pierwsze słowa w sposób jednoznaczny określają te symbole i podejście do nich przez obywateli Rzeczpospolitej:
Art. 1. 1. Orzeł biały, biało-czerwone barwy i "Mazurek Dąbrowskiego" są symbolami Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Otaczanie tych symboli czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji.

Jednak żadne uregulowanie prawne, nawet najwyższej rangi, nie wystarczą do osiągnięcia założonego efektu. Zapewne większość obywateli, zarówno Polski, jak i innych krajów, nie czytało przepisów prawnych związanych z symbolami narodowymi. Godne i właściwe podejście do nich wynika z kultury. I to od najmłodszych lat – zarówno ze strony rodziców, jak i nauczycieli. Trafnie określa to Andrzej Frycz-Modrzewski - sekretarz Zygmunta I Starego: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”.

Godło i herb Rzeczpospolitej

Na wstępie należy podkreślić rozróżnienie między godłem i herbem, jasno określone przez heraldykę, pomocniczą nauką historii, zajmująca się herbami.
Godło jest znakiem, który umieszczony na tarczy herbowej tworzy z nią herb. Czyli polskim godłem jest biały orzeł, jak w popularnym niegdyś wierszyku Władysława Bełzy „Katechizm polskiego dziecka”:
-Kto ty jesteś?
-Polak mały.
Jaki znak twój?
-Orzeł biały.
Natomiast herbem Polski jest biały orzeł na czerwonej tarczy.
To przypomnienie jest istotne, bowiem w obowiązującej Ustawie błędnie (według wiedzy heraldycznej) herb Polski jest nazwany godłem. Od lat zwracają na to uwagę heraldycy i zapewne, wcześniej lub później, ten błąd zostanie skorygowany. Kształt tarczy i rysunek orła ulegał pewnym zmianom, obowiązujący obecnie herb określa wspominana już ustawa, przypominam, określając herb nieprawidłowo jako godło:
Art. 2. 1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy.
2. Wzór godła Rzeczypospolitej Polskiej zawiera załącznik nr 1.
I tylko herb, czy jak chce ustawa: godło ustalone w Ustawie jest wzorem obowiązującym, który zawiesza się w salach lekcyjnych (i innych miejscach publicznych). Wcześniejsze wzory, jako znak naszego państwa, również zasługują na szacunek i mogą być zawieszone w szkołach jako pamiątka historyczna, nie mogą jednak zastąpić tego obowiązującego, wieszanego na głównej ścianie klasy.
Dla zwrócenia uwagi uczniów na rangę tego znaku naszej tożsamości, warto znaleźć formy postępowania, które zwrócą uwagę na to, że w wystroju klasy (czy szkoły) są to elementy szczególne. Ustawa lakonicznie zwraca uwagę na konieczność zapewnienia szacunku zarówno godłu, barwie i hymnowi:
Art. 15.Godło i barwy Rzeczypospolitej Polskiej są umieszczane, a hymn Rzeczypospolitej Polskiej wykonywany lub odtwarzany w sposób zapewniający im należną cześć i szacunek.
Szkoła może wypracować własne ceremonie z tym związane. Pozwalam sobie zaproponować, by (pozostając przy nomenklaturze ustawy) godło było zawieszane na ścianie klasy przez uczniów, na pierwszej lekcji roku szkolnego i aby tej ceremonii towarzyszyło odśpiewanie jednej zwrotki hymnu. Podobnie: na ostatnim spotkaniu klasy, w kończącym się roku szkolnym, godło byłoby zdejmowane.

Barwy Rzeczpospolitej
Najpopularniejszym znakiem Rzeczpospolitej jest flaga. Najpopularniejszym, ale stanowiącym wiele problemów. Dotyczy to samej flagi, ale przede wszystkim sposobu jej stosowania. Błędy widać przy każdej okazji, gdy miasta nasze pokrywają się w wielu miejscach biało-czerwonymi barwami. Nieprawidłowości popełniane są przez zwykłych obywateli, ale także przez instytucje i urzędy.
Flagę określa się jako biało-czerwoną. W ustawie można przeczytać: Za barwy Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się kolor biały i czerwony w podłużnych pasach równoległych, z których górny – biały, dolny zaś – czerwony. Przy istnieniu różnych odcieni koloru czerwonego, ustawa określa kolor w sposób niezrozumiały dla większości, opierając się w określeniu barw na współrzędnych chromatycznych. W okresie międzywojennym barwę czerwoną określano jako karmazyn (1921-1930), później, aż do 1980 r., jako cynober. Ważne są proporcje flagi, ustalone ustawowo, 5:8.
Często zachodzi potrzeba eksponowania polskiej flagi obok innej (bądź innych). Zachodzi tu problem, w jakim porządku należy je eksponować. Należy pamiętać, że naczelną zasadą jest, że polska flaga ma pierwszeństwo przed wszystkimi innymi. Ale co to znaczy pierwszeństwo, które miejsce jest najważniejsze przy 2, 3, 4, 5 i większej ilości masztów.
Jeśli wywiesza się 2 flagi, to pierwszeństwo zaznaczone jest poprzez umieszczenie flagi polskiej po prawej stronie. Należy pamiętać, że strona prawa, to strona po prawej ręce stojącego z flagą od strony budynku. Mówiąc prościej, strona prawa to ta, którą mamy po prawej ręce wywieszając flagę z okna. Jeżeli wywieszamy flagi przed budynkiem, maszty muszą mieć tą samą wysokość, a flagi powinny mieć taki sam wymiar. Jeżeli obok chcemy wywiesić jeszcze jedną flagę zmienia się kolejność miejsc: przy trzech masztach najważniejszy jest maszt środkowy. Drugi jest po jego prawej stronie, a trzeci po lewej. Dlatego na maszcie środkowym – wieszamy flagę polską, na prawym flagę miejską (gminną, wojewódzką czy powiatową), a flagę innego państwa, czy Unii Europejskiej na lewym. Przypominam, że strony są określone przez patrzącego od strony budynku. Takie określenie stron wynika z zasad stosowanych w heraldyce, dlatego nie określamy ich z pozycji patrzącego np. na budynek, na którym są powieszone flagi: wtedy patrzący polską flagę zobaczy po swojej lewej stronie.
Przy 4 flagach: najważniejszy jest maszt skrajny prawy – potem kolejne. Przy pięciu – znowu centralny jest maszt środkowy, potem sąsiednie prawy i lewy, potem skrajne: prawy i lewy.
Powyżej 5 masztów najważniejszymi są oba skrajne miejsca, i na nich wywieszamy flagi polskie, między nimi inne od prawej do lewej. Jeżeli jest sytuacja, gdy jest kilka masztów, więcej niż flag do eksponowania, można przemiennie wywieszać flagę np. polską i gminną, zaczynając od prawego miejsca. Należy pamiętać, by ta druga flaga nie była wywieszona w większej ilości egzemplarzy, niż polska.
Proporcje 5:8 nie dotyczą odmiany flagi nazywanej banerem. Jest to pionowa, długa odmiana flagi, wieszana na pionowych masztach. Niegdyś wieszano ją rozpiętą na poprzeczkach umieszczonych na górze i dole, górna poprzeczka była mocowana linką do masztu. Po wojnie przyjęło się mocowanie na całej długości, przyczepiając brzeg białej strefy do masztu.
I jeszcze uwaga związana z samą flagą: dla niektórych sama strefa biała i czerwona, to jakby za mało. Często widać wywieszone flagi z herbem Polski (jak ustawa określa: z godłem). Ustawa ta określa, że:
1. Flagę państwową z godłem Rzeczypospolitej Polskiej podnoszą:
1) przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne oraz inne oficjalne przedstawicielstwa i misje za granicą na budynkach lub przed budynkami ich siedzib urzędowych, a także kierownicy tych przedstawicielstw, urzędów i misji na swych rezydencjach i środkach komunikacji - w wypadkach przewidzianych w prawie i zwyczajach międzynarodowych;
2) cywilne lotniska i lądowiska;
3) cywilne samoloty komunikacyjne podczas lotów za granicą;
4) kapitanaty (bosmanaty) portów - na budynkach lub przed budynkami stanowiącymi ich siedziby urzędowe.

Podobnie jak przy omawianiu herbu (godła), warto zastanowić się nad nadaniem aktu wywieszania flagi na szkole, odpowiedniej rangi.
By wieszanie flagi stało się czynnością obywatelską, nie powinno być powierzane pracownikom technicznym (czy w wypadku domów – dozorcom). Jeśli zaszczytu wywieszenia flagi na szkole dostąpią sami uczniowie (zaszczytu, nie: obowiązku!!!) to tym samym wezmą udział w najlepiej pojętej lekcji wychowania obywatelskiego.


Hymn
Kolejnym znakiem Rzeczypospolitej Polskiej jest hymn. Obserwując różne uroczystości, gdzie jest on śpiewany, można zaobserwować, że zwykle po odśpiewaniu pierwszej zwrotki, ilość śpiewających wyraźnie zmniejsza się. Od szkół można więc oczekiwać, by dopilnowały, aby znajomość słów hymnu była powszechna. Ustawa podaje słowa hymnu
w załączniku 4:
Hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej
"Mazurek Dąbrowskiego"
Słowa: Józef Wybicki, 1797r.
Autor melodii nieznany

Jeszcze Polska nie zginęła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.

Marsz, marsz Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski.
Za twoim przewodem
Złączym się z narodem.

Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
Będziem Polakami.
Dał nam przykład Bonaparte,
Jak zwyciężać mamy.

Marsz, marsz ...

Jak Czarniecki do Poznania
Po szwedzkim zaborze,
Dla ojczyzny ratowania
Wrócim się przez morze.

Marsz, marsz ...

Już tam ojciec do swej Basi
Mówi zapłakany -
Słuchaj jeno, pono nasi
Biją w tarabany.

Marsz, marsz ...

Opracował Jerzy Zarawski, Muzeum Militariów we Wrocławiu

Saturday the 20th. Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Noblistów Polskich w Ząbkowicach Śląskich. Joomla 3.0 templates. All rights reserved.